Phishing & valse e-mails

Phishing is een vorm van digitale fraude waarbij iemand probeert je te laten klikken, inloggen, betalen of gegevens delen.

Dat gebeurt vaak via een e-mail die lijkt te komen van een bekende organisatie.

Bijvoorbeeld van:

• een bank.
• bezorgdienst.
• webwinkel.
• overheidsorganisatie.
• streamingdienst.
• energiebedrijf.
• werkgever.
• andere bekende dienst.

Sommige valse e-mails zijn slordig. Andere zijn bijna niet van echt te onderscheiden.

Daarom is het belangrijker om naar het verzoek te kijken dan alleen naar het uiterlijk.

De naam die je boven een e-mail ziet, zegt niet altijd wie het bericht werkelijk heeft verstuurd.

Controleer daarom wanneer je twijfelt ook het volledige e-mailadres.

Let bijvoorbeeld op:

• een vreemde domeinnaam.
• kleine spelfouten in een bekende naam.
• extra woorden of cijfers.
• een afzender die niet past bij de organisatie.

Een afwijkend adres kan een waarschuwingssignaal zijn.

Maar ook een normaal uitziend adres is geen volledige garantie dat een bericht betrouwbaar is.

Veel phishingberichten proberen tijdsdruk te creëren.

Bijvoorbeeld:

• “Uw account wordt geblokkeerd.”
• “Uw pakket kan niet worden bezorgd.”
• “Uw betaling is mislukt.”
• “Bevestig vandaag nog uw gegevens.”
• “Er is verdachte activiteit vastgesteld.”

Die meldingen kunnen soms echt zijn.

Maar laat de haast van het bericht niet bepalen hoe jij controleert.

Een knop met de tekst “Inloggen” of “Bekijk uw bericht” kan naar een heel andere website leiden dan je verwacht.

Wil je controleren of er echt iets aan de hand is?

Gebruik dan bij voorkeur niet de link in de e-mail.

Open zelf de officiële website of app.

Log daar op de normale manier in en kijk of dezelfde melding daar ook staat.

Op een computer kun je vaak met de muis boven een link hangen zonder erop te klikken. Je ziet dan naar welk adres de link werkelijk verwijst.

Let vooral op de echte domeinnaam.

Een adres als:

hoort bij example-fraude.test, niet bij de bank die vooraan in de link wordt genoemd.

Op een telefoon kun je een link vaak langer ingedrukt houden om een voorbeeld of adres te bekijken.

Doe dit alleen als je apparaat de link daarmee niet direct opent.

Een phishinglink kan naar een website leiden die bijna precies lijkt op de echte website van een bank, webwinkel of andere organisatie.

Logo’s, kleuren en teksten kunnen eenvoudig worden nagemaakt.

Vul daarom niet zomaar je:

• gebruikersnaam.
• wachtwoord.
• pincode.
• verificatiecode.
• herstelcode.
• betaalgegevens

in omdat een website er betrouwbaar uitziet.

Twijfel je? Sluit de pagina en open zelf de officiële website of app.

Niet iedere phishingmail probeert je naar een website te sturen.

Soms bevat het bericht een bijlage.

Bijvoorbeeld een zogenaamd:

• factuurdocument.
• verzendbewijs.
• beveiligingsrapport.
• betalingsherinnering.
• formulier.

Open een onverwachte bijlage niet automatisch.

Controleer eerst of je het document werkelijk verwacht en neem bij twijfel via een ander kanaal contact op met de afzender.

Vroeger waren veel phishingmails makkelijk te herkennen aan slechte vertalingen en vreemde zinnen.

Dat is steeds minder het geval.

Fraudeurs kunnen professionele teksten, logo’s en opmaak gebruiken.

Een foutloze e-mail kan dus nog steeds vals zijn.

Kijk daarom vooral naar:

• wat er van je gevraagd wordt.
• of er haast wordt gemaakt.
• via welke link je moet handelen.
• welke gegevens je moet invoeren.
• of je het verzoek verwachtte.

“Maar ze kennen mijn naam”

Dat maakt een bericht niet automatisch betrouwbaar.

Persoonlijke gegevens kunnen afkomstig zijn uit:

• openbare informatie.
• eerdere datalekken.
• sociale media.
• gestolen klantgegevens.
• andere bronnen.

Een fraudeur kan daardoor meer over je weten dan je verwacht.

Laat persoonlijke details je dus niet onder druk zetten om sneller te handelen.

Gebruik de Vortasyn-regel:

STOP

Klik niet direct en deel geen gegevens.

CONTROLEER

Vraag jezelf af of je dit bericht verwachtte en of het verzoek logisch is.

HANDEL ZELF

Open zelf de officiële website of app, of zoek zelf de officiële contactgegevens van de organisatie op.

Gebruik bij twijfel niet de contactgegevens uit de verdachte e-mail zelf.

Toch op een link geklikt?

Alleen op een link klikken betekent niet automatisch dat er iets mis is gegaan.

Wat je daarna hebt gedaan is belangrijk.

Heb je bijvoorbeeld:

• een wachtwoord ingevuld.
• een verificatiecode gedeeld.
• betaalgegevens ingevoerd.
• software geïnstalleerd.
• een betaling gedaan?

Dan kunnen aanvullende stappen nodig zijn.

Phishing is maar één manier waarop fraudeurs mensen proberen te misleiden.

In de basiscursus leer je verschillende patronen herkennen en oefen je met praktijksituaties. De basiscursus is direct toegankelijk zonder account of inschrijving.