Onderwerp
Volledige uitleg
Kies het onderdeel dat je nodig hebt. De eerste uitleg staat alvast open.
Een link kan betrouwbaar lijken en toch naar een andere website leiden dan je verwacht.
Fraudeurs gebruiken links in onder andere:
Het doel kan zijn om je te laten inloggen, betalen, gegevens invoeren of software installeren.
Daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar wie de link stuurt, maar vooral naar waar de link werkelijk naartoe leidt en wat er daarna van je wordt gevraagd.
Een betrouwbaar uitziende knop kan naar een onbekende website verwijzen.
Let daarom op de echte domeinnaam.
Een adres kan bijvoorbeeld extra woorden, vreemde tekens of kleine spellingsverschillen bevatten.
Fraudeurs kunnen namen gebruiken die sterk lijken op die van bekende organisaties.
Controleer vooral wanneer je via een bericht of advertentie op een website terechtkomt of het webadres klopt met de organisatie die je verwacht.
Bijvoorbeeld:
Dit adres hoort bij voorbeeld.test, niet automatisch bij de bank die vooraan wordt genoemd.
Kijk daarom vooral naar het echte hoofddomein.
Twijfel je?
Open dan zelf de officiële website of app in plaats van verder te gaan via de toegestuurde link.
Sommige links zijn ingekort met een zogenaamde linkverkorter.
Daardoor kun je aan het zichtbare adres niet direct zien naar welke website je wordt doorgestuurd.
Verkorte links worden ook voor normale doeleinden gebruikt, maar maken controle lastiger.
Krijg je onverwacht zo’n link en moet je daarna inloggen, betalen of gegevens delen?
Wees dan extra voorzichtig.
Op een computer kun je vaak met de muis boven een link hangen zonder erop te klikken.
Je ziet dan meestal waar de link naartoe gaat.
Op sommige telefoons en tablets kun je een link langer ingedrukt houden om een voorbeeld te bekijken.
Doe dit alleen wanneer je apparaat de link daardoor niet meteen opent.
Blijft het onduidelijk?
Open dan zelf de website die je nodig hebt.
Een QR-code kan handig zijn om snel een website te openen.
Maar je ziet vóór het scannen meestal niet waar de code naartoe leidt.
Daarom verdient een QR-code dezelfde voorzichtigheid als een onbekende link.
Na het scannen:
Een QR-code is niet betrouwbaar alleen omdat hij netjes is gedrukt of op een professionele plek hangt.
QR-codes staan tegenwoordig op allerlei plekken.
Bijvoorbeeld op:
Op zulke plekken kan iemand soms een andere QR-code over de originele code plakken.
Daardoor kan een normale plek ineens verwijzen naar een website die daar helemaal niet bij hoort.
QR-code op een restauranttafel?
Restaurants gebruiken QR-codes bijvoorbeeld voor:
Dat kan volledig legitiem zijn.
Maar zodra een QR-code je naar een betaalpagina stuurt of vraagt om persoonlijke gegevens in te voeren, is het verstandig om even te controleren of de code werkelijk van het restaurant is.
Twijfel je?
Vraag het gewoon aan een medewerker.
Bijvoorbeeld:
“Is dit jullie QR-code om af te rekenen?”
of:
“Hoort deze QR-code bij jullie betaalsysteem?”
Dat is een normale vraag.
Betaal liever pas wanneer je zeker weet dat je via de juiste website of betaalomgeving werkt.
Bij fysieke QR-codes kun je ook even naar het materiaal zelf kijken.
Zie je bijvoorbeeld:
Dat hoeft niet automatisch fraude te betekenen.
Maar het is wel een goede reden om eerst te vragen of de code klopt.
Heb je een QR-code gescand?
Dan is er meestal nog niets definitiefs gebeurd.
Je kunt eerst bekijken:
Begrijp je niet precies wat er gebeurt?
Ga dan niet verder.
Wanneer een link of QR-code je naar een betaalpagina brengt, controleer dan extra goed:
Open waar mogelijk zelf je bankapp en lees wat je bank toont voordat je een betaling bevestigt.
Een valse website kan bijna hetzelfde eruitzien als een echte.
Logo’s, kleuren en teksten kunnen worden nagemaakt.
Vul daarom niet automatisch je:
in nadat je via een onbekende link of QR-code bent binnengekomen.
Twijfel je?
Sluit de pagina en open zelf de officiële website of app.
Een QR-code kan via WhatsApp, e-mail of sociale media worden doorgestuurd.
Dat betekent niet automatisch dat de code veilig is.
Een account kan zijn overgenomen of iemand kan zelf niet hebben gecontroleerd waar de QR-code naartoe leidt.
Blijf daarom altijd zelf controleren.
Klik niet verder, betaal niet en vul geen gegevens in wanneer iets niet klopt.
Bekijk waar de link of QR-code werkelijk naartoe leidt en of het verzoek logisch is.
Open zelf de officiële website of app, of vraag rechtstreeks aan de organisatie of medewerker of de link of QR-code klopt.
Laat een onverwacht bericht, sticker of betaalpagina niet bepalen hoe jij controleert.
Toch op een verdachte link geklikt of QR-code gescand?
Alleen klikken of scannen betekent niet automatisch dat er schade is ontstaan.
Wat daarna is gebeurd is belangrijk.
Heb je bijvoorbeeld:
Dan kunnen aanvullende stappen nodig zijn.
Twijfel je voordat je verdergaat?
Mooi.
Dat is precies het moment om eerst te controleren.
Je hoeft niet zeker te weten dat een link of QR-code frauduleus is voordat je besluit niet verder te gaan.
In de basiscursus leer je verdachte links, QR-codes, websites en andere vormen van digitale misleiding beter herkennen. De basiscursus is direct toegankelijk zonder account of inschrijving.
